Kỷ nguyên công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi cách thế giới vận hành với tốc độ chưa từng có. Những lợi thế từng giúp doanh nghiệp dẫn đầu hôm nay có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời nếu thiếu khả năng thích ứng. Cùng lúc đó, thị trường lao động cũng bước vào một cuộc sàng lọc khốc liệt hơn bao giờ hết, nơi kinh nghiệm hay thâm niên không còn là “tấm vé bảo đảm” cho sự phát triển lâu dài. Thực tế cho thấy, yếu tố quyết định vị thế của mỗi cá nhân và mỗi tổ chức không còn nằm ở những gì đang sở hữu, mà nằm ở tốc độ học hỏi, đổi mới và khả năng tự làm mới chính mình. Khả năng thay đổi vì thế không còn là lợi thế cạnh tranh, mà đã trở thành điều kiện để tồn tại và phát triển.
Sự chuyển động ấy không chỉ diễn ra ở các tập đoàn công nghệ hay những nền kinh tế lớn, mà đã lan rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống. Một doanh nghiệp có thể mất nhiều năm để gây dựng thương hiệu, nhưng chỉ cần chậm thích nghi trước những xu hướng mới cũng đủ để đánh mất lợi thế cạnh tranh. Điều tương tự đang diễn ra với người lao động. Khi công nghệ liên tục thay đổi cách làm việc, kiến thức và kỹ năng cũng có “vòng đời” ngắn hơn trước rất nhiều. Cuộc cạnh tranh của thời đại mới vì thế không còn nằm giữa người với người, mà là cuộc cạnh tranh giữa phiên bản hiện tại và phiên bản tốt hơn của chính mỗi cá nhân.
Sự trì trệ là rào cản lớn nhất của phát triển
Có một thực tế đáng suy ngẫm là rất nhiều người vẫn xem sự ổn định như đích đến cuối cùng của sự nghiệp. Họ hài lòng với những gì đang có, ngại học thêm điều mới, ngại thay đổi tư duy và càng ngại bước ra khỏi vùng an toàn đã quen thuộc suốt nhiều năm. Ban đầu, lựa chọn ấy mang lại cảm giác chắc chắn, nhưng theo thời gian lại trở thành nguyên nhân khiến năng lực cạnh tranh dần suy giảm. Khi thị trường liên tục tăng tốc, chỉ cần chậm một nhịp cũng có thể tạo nên khoảng cách rất lớn. Điều đáng lo hơn là sự trì trệ thường không biểu hiện bằng những biến động rõ ràng. Nó bắt đầu từ việc ngừng đọc sách, ngừng cập nhật kiến thức, ngừng đặt mục tiêu mới hay chấp nhận lặp đi lặp lại những công việc quen thuộc mỗi ngày. Con người vẫn cảm thấy mình đang làm việc chăm chỉ, nhưng thực chất giá trị tạo ra không còn tăng lên. Trong một thế giới mà tri thức liên tục được làm mới, đứng yên đồng nghĩa với việc đang dần tụt lại phía sau.
Ở cấp độ doanh nghiệp, tư duy bảo thủ cũng là nguyên nhân khiến nhiều tổ chức đánh mất lợi thế. Không ít mô hình kinh doanh từng thành công trong quá khứ nhưng lại chậm chuyển đổi khi thị trường thay đổi. Trong khi khách hàng liên tục xuất hiện những nhu cầu mới, công nghệ tạo ra những phương thức vận hành mới và đối thủ sẵn sàng đổi mới từng ngày, việc tiếp tục dựa vào công thức cũ chỉ khiến doanh nghiệp tự thu hẹp cơ hội phát triển của chính mình. Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang cho thấy rõ một xu hướng mới của thị trường lao động. Những công việc mang tính lặp lại ngày càng được tự động hóa, trong khi các vị trí đòi hỏi tư duy sáng tạo, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề lại trở nên có giá trị hơn bao giờ hết. Điều thị trường cần hôm nay không chỉ là người làm việc chăm chỉ, mà là những người biết học nhanh, thích nghi nhanh và sẵn sàng thay đổi trước những yêu cầu mới của thời đại.
Bởi vậy, ngày càng nhiều doanh nghiệp lựa chọn xây dựng văn hóa học tập thay vì văn hóa an toàn. Họ khuyến khích nhân sự thử nghiệm, chấp nhận những sai lầm có kiểm soát và coi mỗi lần thất bại là một cơ hội để hoàn thiện năng lực. Bởi lẽ, sai lầm có thể sửa chữa, nhưng tư duy trì trệ mới là điều khiến một tổ chức mất đi khả năng cạnh tranh trong dài hạn.
Giá trị bền vững bắt đầu từ tinh thần không ngừng tiến lên
Không ít doanh nghiệp hiện nay đã chuyển trọng tâm từ quản trị công việc sang quản trị năng lực thích ứng của con người. Bởi trong một thị trường biến động liên tục, lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ công nghệ hay nguồn vốn, mà còn được tạo nên bởi một đội ngũ luôn sẵn sàng học hỏi và đổi mới. Đây cũng là triết lý được Hệ sinh thái Khởi nghiệp thực tế DGroup Holdings kiên trì theo đuổi. Chủ tịch Hội đồng quản trị Hồ Huỳnh Duy cho rằng mỗi cá nhân chỉ có thể tạo ra giá trị bền vững khi không ngừng thay đổi để tốt hơn mỗi ngày. Theo ông, tinh thần cầu tiến, trách nhiệm và khả năng thích ứng mới là nền tảng giúp doanh nghiệp phát triển dài hạn trong kỷ nguyên số.
Nhìn rộng hơn, bài toán phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam không còn đơn thuần là đào tạo thêm lao động, mà là đào tạo những con người có khả năng học tập suốt đời. Khi công nghệ liên tục thay đổi cách sản xuất, kinh doanh và quản trị, nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ được đánh giá bằng năng lực đổi mới, khả năng ứng dụng công nghệ và tư duy giải quyết vấn đề thay vì chỉ dựa trên số năm kinh nghiệm. Đây sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng như của cả nền kinh tế trong những năm tới.
(Chủ tịch Hội đồng quản trị DGH - Anh Hồ Huỳnh Duy)
Thực tế phát triển của nhiều doanh nghiệp trên thế giới cho thấy, những tổ chức duy trì được vị thế lâu dài đều có một điểm chung là luôn chủ động thay đổi trước khi bị thị trường buộc phải thay đổi. Họ liên tục đầu tư vào con người, cải tiến mô hình quản trị, ứng dụng công nghệ và sẵn sàng điều chỉnh chiến lược khi môi trường kinh doanh biến động. Chính khả năng tự làm mới ấy đã giúp họ không chỉ vượt qua những giai đoạn khó khăn mà còn tạo ra những chu kỳ tăng trưởng mới. Ở chiều ngược lại, không ít doanh nghiệp từng sở hữu thị phần lớn vẫn dần đánh mất vị thế vì quá tin vào thành công trong quá khứ. Khi khách hàng thay đổi nhưng tư duy quản trị không thay đổi, khi công nghệ đổi mới nhưng cách vận hành vẫn giữ nguyên, khoảng cách với thị trường sẽ ngày càng lớn. Điều đó cho thấy, phát triển bền vững chưa bao giờ là kết quả của sự hài lòng với hiện tại, mà luôn bắt đầu từ tinh thần sẵn sàng thay đổi trước những yêu cầu mới.
Thế giới sẽ tiếp tục chuyển động với tốc độ nhanh hơn hôm nay, những ngành nghề mới sẽ xuất hiện và những chuẩn mực mới sẽ liên tục được thiết lập. Trong hành trình ấy, thành công sẽ không thuộc về người mạnh nhất hay người có nhiều kinh nghiệm nhất, mà thuộc về những cá nhân và doanh nghiệp không ngừng học hỏi, dám thay đổi và luôn chủ động thích ứng. Đó không chỉ là chìa khóa để tạo nên năng lực cạnh tranh bền vững, mà còn là nền tảng để kiến tạo giá trị lâu dài cho doanh nghiệp, cho cộng đồng và cho sự phát triển của nền kinh tế trong kỷ nguyên mới.
BT. KaMy
