Doanh thu tăng, thị phần ổn định và hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra bình thường không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của một doanh nghiệp đang phát triển bền vững. Trong nhiều trường hợp, chính những kết quả tích cực ở hiện tại lại vô tình che khuất những rủi ro đang hình thành cho giai đoạn tiếp theo.
Trong quản trị doanh nghiệp, có một thực tế ít được nhắc đến: khủng hoảng thường không bắt đầu khi các chỉ số đi xuống, mà xuất hiện từ thời điểm tổ chức ngừng tạo ra những động lực tăng trưởng mới. Khi doanh nghiệp vẫn hài lòng với kết quả hiện tại, thị trường có thể đã âm thầm thay đổi theo một hướng khác. Lịch sử kinh doanh cho thấy, rất ít doanh nghiệp đánh mất lợi thế chỉ vì một quyết định sai lầm. Phần lớn sự tụt lại là hệ quả của nhiều quyết định trì hoãn đổi mới, tích lũy qua thời gian cho đến khi khoảng cách với thị trường trở nên quá lớn để có thể bù đắp trong ngắn hạn.
Tăng trưởng hôm nay không bảo đảm cho vị thế ngày mai
Trong nền kinh tế số, tốc độ thay đổi của thị trường luôn nhanh hơn chu kỳ thay đổi của nhiều doanh nghiệp. Một sản phẩm đang bán tốt chưa chắc sẽ tiếp tục dẫn đầu khi hành vi tiêu dùng thay đổi. Một mô hình kinh doanh từng hiệu quả cũng không mặc nhiên phù hợp trong bối cảnh công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo đang định hình lại cách doanh nghiệp vận hành.
Điều đáng chú ý là những thay đổi này thường diễn ra rất âm thầm. Khách hàng không biến mất ngay lập tức, doanh thu cũng không sụt giảm chỉ sau một quý. Nhưng khi doanh nghiệp không còn đầu tư cho năng lực mới, khoảng cách giữa tổ chức và nhu cầu thực tế của thị trường sẽ ngày càng lớn. Đến khi những chỉ số kinh doanh bắt đầu phản ánh sự suy giảm, cơ hội để xoay chuyển thường không còn nhiều.
Những doanh nghiệp bền vững luôn thay đổi khi vẫn còn thuận lợi
Quan sát hành trình phát triển của nhiều doanh nghiệp lớn tại Việt Nam cho thấy một điểm chung: họ không đợi thị trường tạo áp lực mới bắt đầu điều chỉnh chiến lược. FPT liên tục mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ có giá trị gia tăng cao như chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo để chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng mới. Masan tái cấu trúc hệ sinh thái tiêu dùng, đầu tư vào chuỗi bán lẻ và dữ liệu khách hàng nhằm xây dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn. Trong khi đó, Thế Giới Di Động nhiều lần điều chỉnh mô hình kinh doanh khi thị trường điện thoại dần bão hòa, chấp nhận thử nghiệm để tìm kiếm động lực phát triển mới.
Điểm đáng học hỏi không nằm ở quy mô của các doanh nghiệp này, mà ở cách họ nhìn nhận sự thay đổi. Thay vì xem thành công hiện tại là đích đến, họ coi đó là nền tảng để chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Năng lực cạnh tranh được quyết định từ tư duy quản trị
Đổi mới không bắt đầu từ công nghệ hay vốn đầu tư. Yếu tố quan trọng nhất vẫn là tư duy của người lãnh đạo. Một doanh nghiệp có thể đầu tư hệ thống hiện đại, ứng dụng trí tuệ nhân tạo hay số hóa quy trình, nhưng sẽ khó tạo ra khác biệt nếu tư duy quản trị vẫn dựa trên những giả định của nhiều năm trước. Khi người lãnh đạo không còn đặt câu hỏi về mô hình hiện tại, tổ chức cũng dần mất đi khả năng tự làm mới.
Qua quá trình đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp ở các quy mô và lĩnh vực khác nhau, Hệ sinh thái Khởi nghiệp Thực tế DGroup Holdings nhận thấy những doanh nghiệp duy trì tăng trưởng bền vững thường có một điểm chung: họ xây dựng văn hóa học hỏi và liên tục đánh giá lại mô hình kinh doanh ngay cả trong giai đoạn thuận lợi. Việc chủ động nhìn nhận những giới hạn của hiện tại giúp doanh nghiệp có thêm thời gian chuẩn bị cho những thay đổi của tương lai, thay vì chỉ phản ứng khi áp lực đã hiện hữu.
Đổi mới không phải để vượt qua khủng hoảng, mà để không rơi vào khủng hoảng
Trong môi trường kinh doanh đầy biến động, lợi thế cạnh tranh ngày càng có “hạn sử dụng”. Điều giúp doanh nghiệp phát triển ở giai đoạn này chưa chắc còn phù hợp ở giai đoạn kế tiếp. Bởi vậy, năng lực quan trọng nhất của doanh nghiệp không chỉ là tạo ra tăng trưởng, mà còn là duy trì khả năng tái tạo tăng trưởng. Muốn làm được điều đó, tổ chức phải chấp nhận nhìn lại những thành công đã có bằng một tư duy phản biện, sẵn sàng thử nghiệm trước khi bị buộc phải thay đổi và coi đổi mới là một quá trình diễn ra liên tục, không phải một chiến dịch ngắn hạn.
Sau cùng, thị trường không đào thải doanh nghiệp vì họ từng thành công. Thị trường chỉ đào thải những doanh nghiệp tin rằng thành công của hôm nay sẽ tự động kéo dài đến ngày mai. Trong một nền kinh tế vận động không ngừng, tăng trưởng chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó đi cùng với năng lực tự làm mới.
BT. KaMy
