Xã hội hiện đại đang chứng kiến một nghịch lý rất rõ: con người làm việc nhiều hơn, cố gắng nhiều hơn nhưng lại cảm thấy bất an hơn bao giờ hết. Nếu trước đây, áp lực của người đi làm chủ yếu xoay quanh câu chuyện thu nhập và ổn định cuộc sống, thì hôm nay, nỗi lo lớn hơn lại nằm ở việc liệu bản thân có còn đủ giá trị để tồn tại trong một thị trường lao động thay đổi quá nhanh hay không.
Đằng sau những văn phòng sáng đèn đến khuya, những cuộc họp liên tục và những bản KPI dày đặc là rất nhiều người đang âm thầm rơi vào trạng thái kiệt sức kéo dài. Họ không lười biếng. Họ cũng không thiếu trách nhiệm. Ngược lại, phần lớn đều đang làm việc với cường độ cao hơn nhiều năm trước. Nhưng điều khiến họ mệt mỏi không chỉ là công việc, mà là cảm giác tương lai ngày càng khó đoán định dù bản thân vẫn không ngừng cố gắng.
Khi sự chăm chỉ không còn đủ để tạo ra cảm giác an toàn
Nhiều năm trước, xã hội từng vận hành theo một công thức khá đơn giản: chỉ cần chăm chỉ, bền bỉ và trung thành với công việc, con người sẽ có cơ hội xây dựng cuộc sống ổn định. Nhưng sự phát triển quá nhanh của công nghệ, AI và chuyển đổi số đang khiến quy luật ấy thay đổi hoàn toàn.
Ngày nay, chăm chỉ không còn là yếu tố duy nhất quyết định giá trị của một người lao động. Một nhân sự có thể làm việc rất nhiều giờ mỗi ngày nhưng chưa chắc tạo ra giá trị tương xứng. Một người có nhiều năm kinh nghiệm chưa chắc còn phù hợp với mô hình vận hành mới của doanh nghiệp. Thậm chí, có những vị trí từng được xem là ổn định cũng đang dần biến mất chỉ sau vài năm thị trường thay đổi. Điều này khiến rất nhiều người rơi vào trạng thái luôn phải chạy, nhưng không chắc mình đang tiến về phía trước hay chỉ đang cố để không bị tụt lại phía sau.
Áp lực vô hình đang bào mòn một thế hệ lao động
Điều khiến người trưởng thành hiện nay kiệt sức không hẳn là khối lượng công việc, mà là áp lực tâm lý kéo dài trong nhiều năm liên tục. Họ sống trong trạng thái không dám dừng lại vì phía sau là gia đình, con cái, cha mẹ và hàng loạt trách nhiệm tài chính. Nhưng càng tiếp tục, họ lại càng cảm thấy mất năng lượng để phát triển bản thân. Nhiều người bắt đầu rơi vào vòng lặp quen thuộc: đi làm, áp lực, lo lắng, chịu đựng rồi tiếp tục đi làm. Theo thời gian, guồng quay ấy khiến họ không còn đủ thời gian học thêm kỹ năng mới, cập nhật tư duy mới hay xây dựng năng lực cạnh tranh mới cho chính mình.
Đó cũng là lý do xuất hiện ngày càng nhiều lao động lâu năm nhưng giá trị thị trường lại giảm dần theo thời gian. Họ có kinh nghiệm, nhưng kinh nghiệm ấy chủ yếu lặp lại trong một môi trường cũ kỹ, thiếu thay đổi. Trong khi thị trường hiện đại lại đánh giá cao khả năng thích nghi hơn là sự lặp lại của thâm niên.
Thị trường không đào thải người lớn tuổi, mà đào thải người ngừng phát triển
Một trong những hiểu lầm lớn nhất của người đi làm hiện nay là cho rằng tuổi tác khiến họ mất lợi thế cạnh tranh. Nhưng thực tế, điều khiến một người bị bỏ lại phía sau không phải vì họ nhiều tuổi hơn, mà vì họ đã ngừng nâng cấp bản thân quá lâu. Sự phát triển mạnh của AI đang khiến khoảng cách này trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết. Những công việc mang tính lặp lại dần bị thay thế. Những kỹ năng không còn tạo ra khác biệt cũng nhanh chóng mất giá trị. Trong khi đó, doanh nghiệp hiện đại ngày càng ưu tiên những người có khả năng học nhanh, thay đổi nhanh và thích nghi tốt với môi trường mới.
Đó là lý do nhiều người trẻ có thể nhanh chóng vượt lên dù kinh nghiệm chưa nhiều, bởi họ sở hữu tốc độ cập nhật và tư duy linh hoạt hơn. Ngược lại, không ít lao động lâu năm lại dần rơi vào trạng thái hụt hơi vì quá quen với vùng an toàn của chính mình. Điều nguy hiểm nhất không phải thất nghiệp. Mà là mất dần khả năng cạnh tranh nhưng bản thân lại không nhận ra điều đó.
Khi giá trị nghề nghiệp trở thành cuộc chiến sống còn
Trong bối cảnh kinh tế biến động mạnh, doanh nghiệp ngày nay không còn ưu tiên tuyệt đối cho sự trung thành hay thời gian gắn bó. Điều họ cần là năng lực tạo ra kết quả thực tế. Một người có thể làm việc nhiều năm nhưng nếu không còn tạo ra giá trị khác biệt, vị trí của họ vẫn có thể bị thay thế. Điều này đang tạo ra áp lực rất lớn cho thế hệ lao động hiện đại. Họ không chỉ đi làm để kiếm thu nhập, mà còn phải liên tục tự chứng minh giá trị của mình với thị trường. Câu hỏi mà doanh nghiệp quan tâm hiện nay không còn đơn giản là “Anh/chị đã làm bao lâu?”, mà là “Anh/chị còn tạo ra được giá trị gì trong bối cảnh mới?”
Một chia sẻ từ Chủ tịch HĐQT DGroup Holdings Ông - Hồ Huỳnh Duy, từng nhận được nhiều sự quan tâm trong cộng đồng doanh nghiệp khi cho rằng sự ổn định của tương lai không nằm ở công ty mà mỗi người đang làm việc, mà nằm ở năng lực họ còn giữ được bao nhiêu khi xã hội thay đổi. Đây cũng là tư duy phát triển mà Hệ sinh thái Khởi nghiệp thực tế DGroup Holdings (DGH) theo đuổi trong hệ sinh thái khởi nghiệp thực tế, nơi giá trị con người được đặt trên khả năng thích nghi và năng lực thực chiến dài hạn.
(Chủ tịch HĐQT DGroup Holdings Ông - Hồ Huỳnh Duy)
Áp lực thành công đang khiến nhiều người đánh mất chính mình
Một áp lực khác ít được nhắc đến nhưng đang ảnh hưởng rất lớn đến người đi làm hiện nay là sự so sánh xã hội. Mạng xã hội liên tục tạo ra hình ảnh về thành công, tài chính và cuộc sống lý tưởng khiến nhiều người vô thức rơi vào trạng thái tự gây áp lực cho chính mình. Họ nhìn bạn bè thăng tiến, nhìn người khác khởi nghiệp thành công, nhìn những câu chuyện giàu lên nhanh chóng và bắt đầu cảm thấy bản thân đang chậm hơn phần còn lại của thế giới. Nhưng phía sau những hình ảnh hào nhoáng ấy là rất nhiều người cũng đang chật vật với áp lực tồn tại, áp lực tài chính và nỗi lo bị bỏ lại phía sau.
Điều đáng nói là càng trưởng thành, con người càng khó cho phép mình thất bại. Chính điều đó khiến nhiều người chấp nhận tiếp tục sống trong trạng thái mệt mỏi kéo dài thay vì dám thay đổi hay bắt đầu lại. Có lẽ, bài toán lớn nhất của người đi làm thời hiện đại không còn là làm sao để có việc làm, mà là làm sao để bản thân luôn còn giá trị trong một thế giới liên tục thay đổi. Và trong thời đại này, sự ổn định thật sự không nằm ở vị trí công việc hay mức lương hiện tại, mà nằm ở khả năng học hỏi, thích nghi và liên tục tái tạo chính mình trước những biến động không ngừng của xã hội.
BT. KaMy
