Công nghệ không tự mình làm thay đổi một doanh nghiệp. Chính tư duy lãnh đạo, năng lực quản trị và khả năng tái cấu trúc mới quyết định doanh nghiệp có biến những tiến bộ công nghệ thành sức mạnh tăng trưởng hay không.
Hệ sinh thái Khởi nghiệp thực tế DGroup Holdings nhìn nhận đổi mới doanh nghiệp không phải là câu chuyện chạy theo từng công nghệ mới, mà là quá trình xây dựng một tổ chức có khả năng thích nghi trước những biến động liên tục của thị trường. Khi công nghệ ngày càng tham gia sâu vào hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp cần đồng thời đổi mới chiến lược, con người, quy trình, dữ liệu và phương thức vận hành. Giá trị cuối cùng không nằm ở việc sở hữu công cụ hiện đại, mà ở khả năng biến công nghệ thành năng lực thực tế của tổ chức.
Khi công nghệ mới gặp tư duy cũ
Một trong những nghịch lý đáng chú ý của doanh nghiệp hiện nay là đầu tư cho công nghệ ngày càng nhiều nhưng phương thức quản trị lại thay đổi rất chậm. Không ít tổ chức mua thêm phần mềm, đưa những công cụ mới vào công việc, tổ chức đào tạo nhân sự nhưng vẫn giữ nguyên quy trình, hệ thống KPI và cách thức ra quyết định của nhiều năm trước. Khi đó, công nghệ chỉ làm cho bộ máy cũ vận hành nhanh hơn, chứ chưa tạo ra một mô hình doanh nghiệp mới.
Đổi mới vì thế không bắt đầu từ việc doanh nghiệp sử dụng công cụ nào, mà bắt đầu từ câu hỏi: mô hình hiện tại còn phù hợp với thị trường hay không? Một quy trình tồn tại lâu năm chưa chắc là một quy trình hiệu quả. Một cơ cấu tổ chức ổn định chưa chắc là một cơ cấu phù hợp. Và một phương pháp từng tạo ra thành công trong quá khứ cũng không đảm bảo sẽ tiếp tục tạo ra lợi thế trong tương lai. Doanh nghiệp càng phát triển càng cần khả năng nhìn lại chính mình với tinh thần khách quan và sẵn sàng thay đổi.
Kinh nghiệm từ những tập đoàn lớn trên thế giới cho thấy, sức mạnh không nằm ở việc giữ nguyên một mô hình đã thành công, mà nằm ở khả năng liên tục làm mới mô hình ấy. Chiến lược có thể được điều chỉnh, cách thức vận hành có thể được thiết kế lại, công nghệ có thể được thay thế và năng lực con người có thể được nâng cấp. Điều cần giữ vững là giá trị cốt lõi và mục tiêu dài hạn; còn con đường đi đến mục tiêu phải đủ linh hoạt để thích ứng với từng giai đoạn của thị trường.
Đổi mới trước hết là đổi mới tư duy quản trị
Thách thức lớn nhất của doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay không nằm ở việc thiếu công nghệ, mà ở nguy cơ công nghệ phát triển nhanh hơn năng lực quản trị. Khi dữ liệu trở thành nguồn lực quan trọng, những quyết định chỉ dựa trên cảm tính ngày càng bộc lộ hạn chế. Khi thị trường thay đổi nhanh, những bộ máy nhiều tầng nấc và quy trình thiếu linh hoạt cũng trở thành lực cản. Do đó, đổi mới công nghệ phải đi cùng đổi mới phương thức quản trị.
Điều này đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực. Giá trị của một nhân sự không còn chỉ nằm ở khả năng hoàn thành công việc theo quy trình có sẵn, mà ngày càng phụ thuộc vào năng lực học hỏi, tư duy giải quyết vấn đề, khả năng thích nghi và tạo ra giá trị mới. Doanh nghiệp tương lai sẽ không chỉ cần những người làm việc tốt, mà cần những con người có khả năng cùng tổ chức tìm ra cách làm tốt hơn.
Với người lãnh đạo, đổi mới càng không thể dừng ở việc học thêm một công nghệ. Vai trò quan trọng hơn là nhận diện những điểm đang khiến tổ chức chậm lại và quyết định điều gì cần được thay đổi. Một nhà lãnh đạo có tầm nhìn không chỉ điều hành tốt doanh nghiệp của hiện tại, mà còn phải chuẩn bị một cấu trúc đủ linh hoạt để doanh nghiệp có thể bước vào tương lai. Đó là lý do năng lực tái cấu trúc đang trở thành một trong những năng lực quản trị quan trọng nhất.
Tái cấu trúc để tạo ra năng lực cạnh tranh mới
Đối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, đổi mới mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn về nền tảng quản trị. Những doanh nghiệp có quy mô nhỏ có lợi thế về sự linh hoạt, nhưng nếu quy trình thiếu chuẩn hóa, dữ liệu phân tán và trách nhiệm không rõ ràng thì chính sự nhỏ gọn ấy cũng khó chuyển hóa thành tốc độ. Muốn đi nhanh, trước hết phải xây dựng được một hệ thống đủ rõ để mọi nguồn lực cùng hướng về một mục tiêu.
Tái cấu trúc không nhất thiết đồng nghĩa với việc thay đổi toàn bộ doanh nghiệp. Đó có thể bắt đầu từ việc xác định lại chuỗi giá trị, loại bỏ những khâu không tạo ra giá trị, đơn giản hóa quy trình, phân định rõ trách nhiệm và xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ quyết định. Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần xác định đâu là việc con người phải làm, đâu là việc có thể tự động hóa và đâu là những lĩnh vực cần sự phối hợp giữa con người với công nghệ.
Khi nền tảng quản trị được thiết kế lại, những tiến bộ công nghệ mới thực sự có đất để phát huy. Khi đó, công nghệ không còn đứng bên ngoài tổ chức như một công cụ hỗ trợ, mà trở thành một phần của phương thức vận hành. Doanh nghiệp có thể giảm thời gian xử lý, nâng cao năng suất, tăng tốc độ phản ứng với thị trường và tạo ra những cách thức phục vụ khách hàng mới. Giá trị lớn nhất không nằm ở việc tiết kiệm được bao nhiêu thao tác, mà nằm ở việc doanh nghiệp có thể tạo ra một năng lực cạnh tranh mới.
Tốc độ thay đổi sẽ quyết định vị thế tương lai
Trong những năm tới, cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp sẽ ngày càng chuyển từ cuộc đua về quy mô sang cuộc đua về khả năng thích nghi. Vốn vẫn quan trọng, nhân sự vẫn quan trọng, thương hiệu vẫn quan trọng, nhưng những nguồn lực đó chỉ thực sự tạo ra lợi thế khi được đặt trong một tổ chức có khả năng học hỏi, thử nghiệm và thay đổi nhanh. Một doanh nghiệp không nhất thiết phải lớn nhất, nhưng cần đủ nhanh để không bị bỏ lại phía sau.
Vì thế, đổi mới không nên được xem là một chiến dịch ngắn hạn hay một dự án chỉ thực hiện khi thị trường xuất hiện biến động. Đổi mới cần trở thành một phần của văn hóa doanh nghiệp. Mỗi quy trình phải có khả năng được xem xét lại, mỗi mô hình phải có khả năng được thử nghiệm và mỗi nhà quản trị phải sẵn sàng đặt câu hỏi về những điều từng được xem là hiển nhiên. Một tổ chức khỏe mạnh không phải là tổ chức không có sự thay đổi, mà là tổ chức có khả năng chủ động thay đổi trước khi thị trường buộc mình phải thay đổi.
Sau cùng, điều quyết định tương lai doanh nghiệp không phải là doanh nghiệp đang sở hữu bao nhiêu công nghệ, mà là doanh nghiệp có đủ bản lĩnh để thay đổi chính mình hay không. Công nghệ có thể tạo ra cơ hội, dữ liệu có thể cung cấp cơ sở cho quyết định, nhưng chiến lược, con người và tư duy lãnh đạo mới là những yếu tố biến cơ hội thành kết quả. Trong một nền kinh tế mà tốc độ thay đổi ngày càng nhanh, doanh nghiệp không thể mãi bảo vệ những cách làm của ngày hôm qua. Muốn đi xa, doanh nghiệp phải biết đổi mới trước khi bị buộc phải đổi mới.
BT. KaMy
