Bóng đá và kinh doanh có một điểm tương đồng đáng suy ngẫm: khi chiến thắng, niềm tin thường đến rất nhanh; nhưng khi kết quả không như kỳ vọng, sự hoài nghi cũng xuất hiện gần như ngay lập tức. Một trận đấu chưa tốt có thể khiến cầu thủ bị chỉ trích, một quyết định chiến thuật có thể trở thành tâm điểm tranh luận, cũng như một giai đoạn kinh doanh khó khăn có thể khiến chiến lược và năng lực lãnh đạo bị đặt lên bàn cân. Nhưng phía sau một tỷ số hay một con số doanh thu luôn là cả một quá trình xây dựng.
Một trận đấu không thể quyết định số phận của cả đội tuyển
Bóng đá vốn là môn thể thao của những kết quả rất rõ ràng. Sau 90 phút, bảng tỷ số chỉ có thắng, thua hoặc hòa. Chính sự rõ ràng ấy khiến người hâm mộ dễ dàng đưa ra đánh giá: một trận đấu không thuyết phục có thể khiến người ta đặt câu hỏi về cầu thủ, chiến thuật hay năng lực của người cầm quân. Câu chuyện của HLV Kim Sang-Sik với bóng đá Việt Nam cũng từng tạo ra những tranh luận như vậy, khi cách dùng người, lối chơi hay hiệu quả của những quyết định trên sân trở thành chủ đề được quan tâm. Đó là phản ứng tự nhiên của bóng đá chuyên nghiệp, bởi người hâm mộ nhìn vào kết quả và có quyền kỳ vọng đội tuyển phải tốt hơn.
Tuy nhiên, góc nhìn của người xem và người xây dựng một đội tuyển luôn có một khoảng cách nhất định. Người xem nhìn vào 90 phút của một trận đấu, trong khi người cầm quân phải nhìn vào nhiều tháng, nhiều năm của quá trình xây dựng đội hình, phát triển cầu thủ, hình thành lối chơi và tạo dựng bản sắc. Điều tương tự cũng diễn ra trong kinh doanh. Một tháng doanh thu giảm không nhất thiết đồng nghĩa với một chiến lược thất bại; một quý chưa đạt mục tiêu cũng không mặc nhiên có nghĩa doanh nghiệp đang đi sai hướng. Đằng sau những con số ngắn hạn có thể là một quá trình tái cấu trúc, đầu tư công nghệ, đào tạo đội ngũ, thay đổi mô hình vận hành hoặc chuẩn bị cho một thị trường mới.
Những quyết định như vậy đôi khi chưa thể tạo ra kết quả ngay lập tức, thậm chí có thể khiến doanh nghiệp chịu thêm áp lực trong ngắn hạn. Nhưng nếu chỉ nhìn vào một thời điểm để đưa ra phán quyết cho cả hành trình, doanh nghiệp rất dễ rơi vào vòng lặp của những quyết định ngắn hạn, liên tục thay đổi trước khi một chiến lược có đủ thời gian để phát huy tác dụng. Một đội tuyển mạnh không thể được xây dựng chỉ bằng một trận thắng. Một doanh nghiệp bền vững cũng không thể được đánh giá chỉ bằng một tháng doanh số.
Kiên nhẫn với chiến lược, nhưng không bảo thủ với sai lầm
Trong môi trường kinh doanh hiện đại, tốc độ là một lợi thế cạnh tranh quan trọng. Thị trường thay đổi nhanh, công nghệ thay đổi nhanh, hành vi khách hàng thay đổi nhanh và áp lực cạnh tranh cũng ngày càng lớn. Tuy nhiên, tốc độ trong kinh doanh không đồng nghĩa với sự nóng vội. Một tổ chức có năng lực không phải là tổ chức liên tục thay đổi chỉ vì kết quả chưa xuất hiện, mà là tổ chức biết điều gì cần kiên định và điều gì cần điều chỉnh.
Đây cũng là một trong những bài toán khó nhất đối với người lãnh đạo. Một chiến lược sai phải được thay đổi, một quyết định không hiệu quả phải được nhìn nhận, một mô hình không còn phù hợp phải được tái cấu trúc. Nhưng một chiến lược có cơ sở, một đội ngũ đang tiến bộ và một hệ thống đang từng bước tốt lên cũng cần được trao đủ thời gian để chứng minh giá trị.
Vì vậy, kiên nhẫn trong quản trị không phải là chờ đợi một cách thụ động hay bảo vệ một quyết định bằng mọi giá. Kiên nhẫn là khả năng tiếp tục theo đuổi mục tiêu trong khi vẫn liên tục đo lường, kiểm chứng và điều chỉnh phương pháp. Một nhà lãnh đạo cần đủ bản lĩnh để nói rằng một chiến lược cần thêm thời gian, nhưng cũng phải đủ tỉnh táo để thừa nhận khi một quyết định không hiệu quả và cần được thay đổi.
Ranh giới giữa kiên định và bảo thủ đôi khi rất mong manh. Ranh giới đó cần được xác định bằng dữ liệu, bằng sự tiến bộ của đội ngũ, bằng chất lượng hệ thống và bằng khả năng tạo ra kết quả theo thời gian. Nếu những yếu tố nền tảng đang tốt lên, việc trao thêm thời gian cho chiến lược có thể là một lựa chọn có trách nhiệm. Ngược lại, nếu tổ chức liên tục lặp lại sai lầm mà không có sự cải thiện, thay đổi là điều cần thiết.
Nhìn rộng hơn từ câu chuyện của bóng đá, đây cũng là một vấn đề đang đặt ra với nhiều doanh nghiệp trong một nền kinh tế biến động nhanh: làm thế nào để cân bằng giữa áp lực về kết quả trước mắt và yêu cầu xây dựng năng lực cho tương lai. Bởi một doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng doanh thu của hôm nay, mà còn bằng khả năng thích ứng, đổi mới và duy trì sức cạnh tranh trong những năm tiếp theo.
Trong hành trình đó, Hệ sinh thái Khởi nghiệp Thực tế DGroup Holdings lựa chọn cách tiếp cận lấy việc xây dựng nền tảng dài hạn làm một phần quan trọng của quá trình phát triển, từ con người, hệ thống đến công nghệ và năng lực thích ứng. Cách nhìn này cũng đặt doanh nghiệp trước một câu hỏi lớn hơn những con số của từng kỳ kinh doanh: làm thế nào để sau mỗi chặng đường, tổ chức không chỉ đạt được kết quả, mà còn trở nên mạnh hơn?
Đó chính là điểm giao nhau giữa câu chuyện của một đội tuyển bóng đá và câu chuyện của một doanh nghiệp: chiến thắng là kết quả, nhưng năng lực để tiếp tục chiến thắng mới là giá trị lâu dài.
Điều quyết định không phải một lần thắng, mà là khả năng mạnh lên
Xã hội hiện đại ngày càng quen với những kết quả tức thời. Một trận đấu kết thúc trong vài giờ, một chiến dịch bán hàng có thể được đo lường trong vài ngày, một sản phẩm có thể nhận hàng nghìn phản hồi chỉ sau thời gian ngắn. Tốc độ thông tin khiến việc đánh giá trở nên nhanh hơn bao giờ hết. Nhưng tốc độ đánh giá không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với chất lượng đánh giá.
Một đội bóng cần thời gian để hình thành sự ăn ý. Một doanh nghiệp cần thời gian để xây dựng văn hóa, đội ngũ và hệ thống. Một nhà lãnh đạo cần thời gian để chứng minh một tầm nhìn, trong khi một chiến lược cũng cần thời gian để đi từ ý tưởng đến thực thi và cuối cùng chuyển hóa thành kết quả. Điều đáng lo ngại vì thế không hẳn là một trận thua hay một giai đoạn kinh doanh chưa đạt kỳ vọng. Điều đáng lo ngại hơn là sau mỗi thất bại, tổ chức lại bắt đầu nghi ngờ toàn bộ con đường; sau mỗi khó khăn lại thay đổi chiến thuật; sau mỗi kết quả chưa đạt lại muốn thay người cầm quân.
Một đội tuyển sẽ rất khó xây dựng bản sắc nếu liên tục bắt đầu lại. Một doanh nghiệp cũng khó tích lũy năng lực nếu chiến lược liên tục thay đổi trước khi kịp được kiểm chứng. Thất bại, nếu được phân tích đúng, có thể trở thành dữ liệu. Một quý kinh doanh chưa đạt mục tiêu có thể giúp doanh nghiệp nhìn thấy điểm yếu trong vận hành; một sản phẩm chưa thành công có thể mở ra những hiểu biết mới về khách hàng; một quyết định chưa hiệu quả có thể trở thành bài học cho những quyết định chính xác hơn sau này.
Điều quan trọng không phải là tổ chức có bao giờ thất bại hay không, mà là sau mỗi thất bại, tổ chức ấy có thực sự mạnh hơn hay không. Có lẽ vì thế, câu hỏi “Yêu chiến thắng hay yêu đội tuyển?” không chỉ dành cho bóng đá. Đó còn là câu hỏi về cách chúng ta nhìn nhận con người, đội ngũ và doanh nghiệp trong một xã hội ngày càng coi trọng tốc độ.
Người chỉ yêu chiến thắng sẽ chỉ xuất hiện khi đội nhà thắng. Nhưng người thực sự yêu đội tuyển hiểu rằng phía sau một chiến thắng là cả quá trình tập luyện, thử nghiệm, thất bại và trưởng thành. Trong kinh doanh cũng vậy, đồng hành khi thuận lợi là điều không khó. Khó hơn là đủ tỉnh táo để phân biệt giữa một chiến lược sai cần thay đổi và một chiến lược đúng đang cần thời gian để tạo ra kết quả.
Một doanh nghiệp không được xây dựng trong một tháng, cũng như một đội tuyển mạnh không thể hình thành trong một trận đấu. Giá trị của một tổ chức cuối cùng không chỉ nằm ở số lần chiến thắng, mà nằm ở năng lực đứng dậy, học hỏi, thích nghi và trở nên mạnh hơn sau mỗi lần đối diện với khó khăn. Kiên nhẫn không phải là chờ đợi. Kiên nhẫn là tiếp tục hành động, liên tục điều chỉnh, giữ vững mục tiêu và cho một điều đúng đủ thời gian để chứng minh giá trị.
BT. KaMy
