Thương mại điện tử đã và đang tạo ra một trong những cuộc chuyển dịch mạnh mẽ nhất của nền kinh tế số. Chỉ trong vài năm, hàng triệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân đã có cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn thông qua các nền tảng trực tuyến. Rào cản gia nhập thị trường được thu hẹp, chi phí mở rộng quy mô được tối ưu và tốc độ tiếp cận khách hàng diễn ra nhanh hơn bất kỳ giai đoạn nào trước đó. Đây là động lực quan trọng thúc đẩy tiêu dùng, đổi mới mô hình kinh doanh và tạo ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho cộng đồng doanh nghiệp.
Thế nhưng, khi thương mại điện tử bước sang giai đoạn phát triển mới, câu chuyện được quan tâm không còn chỉ là bán được bao nhiêu đơn hàng hay đạt doanh thu như thế nào. Điều mà nhiều doanh nghiệp bắt đầu đặt ra là liệu những kết quả đạt được hôm nay có thực sự trở thành tài sản của chính mình hay chỉ là sự tăng trưởng dựa trên hạ tầng của các nền tảng số. Đó cũng là lý do những cuộc tranh luận về mức phí của các sàn thương mại điện tử tuy thu hút nhiều sự chú ý nhưng chưa phải là vấn đề cốt lõi mà doanh nghiệp cần nhìn nhận.
Doanh thu tăng chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sở hữu tài sản
Thời gian qua, nhiều ý kiến cho rằng mức phí từ 35% đến 40% tại một số ngành hàng đang tạo áp lực lớn lên lợi nhuận của nhà bán hàng. Tuy nhiên, xét dưới góc độ kinh tế nền tảng, việc nền tảng thu phí để duy trì công nghệ, hạ tầng, thanh toán, logistics và lưu lượng truy cập là điều đã diễn ra ở hầu hết các mô hình thương mại điện tử trên thế giới. Mối quan hệ giữa nền tảng và doanh nghiệp là mối quan hệ hợp tác cùng tạo ra giá trị, nhưng đó không phải là mối quan hệ cân bằng về quyền lực. Bởi đơn vị sở hữu nền tảng cũng chính là đơn vị xây dựng luật chơi, điều chỉnh thuật toán và quyết định cách thị trường vận hành.
Chính vì vậy, điều đáng quan tâm hơn không nằm ở mức phí mà nằm ở giá trị doanh nghiệp thực sự sở hữu sau mỗi đơn hàng. Một doanh nghiệp có thể bán hàng nghìn sản phẩm mỗi ngày nhưng vẫn không sở hữu dữ liệu khách hàng, không làm chủ nguồn lưu lượng truy cập, không kiểm soát được mối quan hệ với người tiêu dùng và cũng không hoàn toàn quyết định khả năng tiếp cận thị trường của mình. Khi đó, doanh thu chỉ phản ánh kết quả kinh doanh trong ngắn hạn, còn tài sản cốt lõi của doanh nghiệp lại chưa được hình thành một cách bền vững.
Dữ liệu khách hàng mới là tài sản lớn nhất của nền kinh tế số
Trong môi trường kinh doanh hiện đại, dữ liệu khách hàng được xem là một loại tài sản có giá trị hơn cả doanh số ngắn hạn. Khi sở hữu dữ liệu, doanh nghiệp có thể chăm sóc khách hàng, gia tăng giá trị vòng đời, xây dựng cộng đồng trung thành, phát triển thương hiệu và mở rộng nhiều hoạt động kinh doanh khác mà không phải liên tục bỏ chi phí để tìm kiếm khách hàng mới. Chính vì vậy, nhiều chuyên gia nhận định lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số không còn nằm ở việc bán được nhiều hàng nhất, mà ở khả năng xây dựng được hệ sinh thái khách hàng của riêng mình.
Bên cạnh đó, những rủi ro như hoàn hàng, chi phí quảng cáo ngày càng tăng, áp lực kho vận hay biến động chính sách cũng đang khiến việc vận hành trở nên khó dự báo hơn. Chỉ cần tỷ lệ hoàn hàng tăng thêm vài phần trăm, nhiều doanh nghiệp có thể mất đi phần lớn lợi nhuận. Tuy nhiên, đây không hoàn toàn là trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử. Bản chất của nền tảng là tối ưu trải nghiệm người mua nhằm duy trì sức cạnh tranh, trong khi mục tiêu của doanh nghiệp là tối ưu lợi nhuận. Hai mục tiêu này không phải lúc nào cũng đồng nhất và đó là quy luật vốn có của mô hình kinh tế nền tảng trên toàn cầu.
(Đội ngũ KOC tăng cường trong mục tiêu và công việc)
Xây dựng hệ sinh thái mới là chiến lược dài hạn của doanh nghiệp
Quan sát xu hướng phát triển trên thế giới cho thấy, nhiều doanh nghiệp không còn lựa chọn phụ thuộc vào một kênh bán hàng duy nhất mà đang chuyển sang chiến lược phát triển đa nền tảng. Website, ứng dụng riêng, Social Commerce, Affiliate Marketing, Livestream, KOC, CRM, chương trình thành viên và cộng đồng người dùng ngày càng được đầu tư mạnh nhằm đa dạng hóa nguồn doanh thu và giảm sự phụ thuộc vào bất kỳ nền tảng nào. Đây được xem là bước chuyển từ tư duy “bán hàng trên nền tảng” sang tư duy “xây dựng hệ sinh thái sở hữu khách hàng”.
Theo định hướng đó, DGroup Holdings (DGH) phát triển Hệ sinh thái Khởi nghiệp Thực tế với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực kinh doanh số thông qua công nghệ, đào tạo, hệ thống KOC, Affiliate và các giải pháp vận hành đa nền tảng. Thay vì cạnh tranh với các sàn thương mại điện tử, mô hình này hướng đến việc bổ sung những năng lực còn thiếu để doanh nghiệp từng bước xây dựng thương hiệu, cộng đồng và tài sản số của riêng mình, từ đó gia tăng khả năng thích ứng trước những thay đổi của thị trường.
(Chủ Tịch HĐQT DGH Ông Hồ Huỳnh Duy)
Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững phải làm chủ năng lực của chính mình
Chia sẻ về vấn đề này, Chủ Tịch HĐQT DGH Ông Hồ Huỳnh Duy cho rằng doanh nghiệp không nên dành quá nhiều thời gian để tranh luận xem luật chơi có công bằng hay không. Trong một thế giới luôn biến động, điều quan trọng nhất không phải là kỳ vọng luật chơi sẽ thay đổi theo mong muốn của mình, mà là xây dựng đủ năng lực để có thể phát triển trong bất kỳ luật chơi nào. Khi doanh nghiệp sở hữu thương hiệu, nội dung, đội ngũ, cộng đồng khách hàng và dữ liệu vận hành, họ sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc tạo ra tăng trưởng bền vững.
Kỷ nguyên kinh tế số sẽ còn tiếp tục thay đổi với những công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới và các nền tảng mới. Thuật toán có thể thay đổi, chính sách có thể điều chỉnh và thị trường cũng sẽ không ngừng dịch chuyển. Nhưng những doanh nghiệp biết đầu tư vào tài sản dài hạn, làm chủ khách hàng, làm chủ dữ liệu và làm chủ năng lực vận hành sẽ luôn có khả năng thích ứng và phát triển. Đó không chỉ là bài học của thương mại điện tử hôm nay mà còn là định hướng quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh trong nền kinh tế số của tương lai.
BT. KaMy
