Sự chững lại của một doanh nghiệp thường được lý giải bằng những biến động của thị trường. Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng suy giảm, nguyên nhân không phải lúc nào cũng đến từ sức mua hay áp lực cạnh tranh. Không ít doanh nghiệp đánh mất lợi thế ngay khi cơ hội vẫn còn hiện hữu, bởi điểm nghẽn lớn nhất lại nằm trong chính năng lực quản trị và khả năng vận hành của hệ thống.
Trong nhiều năm qua, cộng đồng doanh nghiệp Việt đã chứng kiến không ít trường hợp tăng trưởng rất nhanh nhưng cũng nhanh chóng rơi vào trạng thái chững lại. Điều đáng nói là phần lớn những tổ chức này không thiếu cơ hội kinh doanh, cũng không thiếu nguồn lực để đầu tư. Vấn đề nằm ở chỗ quy mô phát triển đã vượt xa năng lực quản trị. Khi doanh thu tăng nhanh hơn khả năng điều hành, nhân sự nhiều hơn nhưng thiếu sự phối hợp, quy trình dày đặc nhưng không tạo ra hiệu quả, tổ chức sẽ phải đối mặt với những điểm nghẽn mà tiền vốn hay công nghệ cũng khó có thể giải quyết.
Ở giai đoạn khởi nghiệp, người sáng lập thường là trung tâm của mọi quyết định. Cách điều hành này giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh và linh hoạt trong thời kỳ đầu. Tuy nhiên, khi quy mô mở rộng, mô hình phụ thuộc vào một cá nhân dần bộc lộ những giới hạn. Nếu mọi quyết định đều phải chờ người đứng đầu, tổ chức sẽ đánh mất tốc độ, còn đội ngũ khó có cơ hội phát huy năng lực. Một doanh nghiệp không thể phát triển bền vững nếu sự tăng trưởng luôn phụ thuộc vào khả năng xử lý công việc của một vài cá nhân.
Đó cũng là lý do ngày càng nhiều chuyên gia quản trị cho rằng lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp hiện đại không còn nằm ở việc sở hữu nhiều nguồn lực hơn đối thủ, mà nằm ở khả năng xây dựng một hệ thống có thể tự học hỏi, tự thích nghi và liên tục cải thiện. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, thị trường biến động liên tục và nhu cầu khách hàng ngày càng đa dạng, những doanh nghiệp duy trì được năng lực đổi mới từ bên trong sẽ có nhiều cơ hội tạo ra sự phát triển dài hạn.
Thực tiễn đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, thuộc Hệ sinh thái Khởi nghiệp thực tế DGroup Holdings cũng cho thấy một điểm chung ở những tổ chức phát triển ổn định là họ ưu tiên đầu tư vào năng lực quản trị trước khi mở rộng quy mô. Việc chuẩn hóa quy trình, phát triển đội ngũ kế thừa và xây dựng văn hóa trách nhiệm được xem là nền tảng để doanh nghiệp duy trì sức cạnh tranh trong dài hạn. Khi con người trưởng thành cùng hệ thống, tốc độ phát triển không còn phụ thuộc vào một cá nhân mà trở thành sức mạnh của cả tổ chức.
Một thực tế khác cũng đang đặt ra nhiều thách thức đối với doanh nghiệp Việt là tư duy quản trị mang tính phản ứng. Không ít tổ chức chỉ bắt đầu họp khi vấn đề đã phát sinh, chỉ đào tạo khi hiệu suất giảm sút, chỉ thay đổi khi thị phần bị thu hẹp. Cách điều hành này khiến doanh nghiệp luôn chạy theo sự cố thay vì chủ động dự báo và phòng ngừa rủi ro. Trong môi trường kinh doanh nhiều biến động, khả năng chuẩn bị luôn có giá trị lớn hơn khả năng xử lý hậu quả.
Bên cạnh đó, sự phát triển bền vững còn đòi hỏi người lãnh đạo phải thay đổi vai trò của chính mình. Nếu trước đây thành công được đo bằng khả năng đưa ra quyết định, thì ngày nay năng lực lãnh đạo còn được thể hiện ở việc tạo ra một môi trường để đội ngũ cùng phát triển. Một tổ chức chỉ thực sự mạnh khi tri thức được chia sẻ, trách nhiệm được phân quyền và mỗi cá nhân đều có cơ hội đóng góp giá trị cho mục tiêu chung.
Trong nền kinh tế hiện đại, tài sản lớn nhất của doanh nghiệp không chỉ nằm ở nhà xưởng, máy móc hay dòng vốn đầu tư. Văn hóa doanh nghiệp, chất lượng nguồn nhân lực, khả năng đổi mới và sức mạnh của hệ thống quản trị đang trở thành những giá trị tạo nên lợi thế cạnh tranh lâu dài. Đây cũng là những yếu tố quyết định khả năng thích ứng của doanh nghiệp trước những chu kỳ tăng trưởng mới.
Doanh nghiệp có thể đầu tư công nghệ, mở rộng thị trường hoặc nâng cấp sản phẩm trong thời gian ngắn. Nhưng để xây dựng một hệ thống biết tự vận hành, biết tự phát triển và đủ năng lực thích ứng với mọi biến động lại là hành trình đòi hỏi tầm nhìn dài hạn của người lãnh đạo. Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng năng suất, tri thức và chất lượng quản trị, doanh nghiệp nào xây dựng được một tổ chức có khả năng tự lớn lên sẽ sở hữu lợi thế bền vững hơn bất kỳ chiến lược ngắn hạn nào. Bởi sau cùng, giá trị lâu dài của một doanh nghiệp không được quyết định bởi tốc độ tăng trưởng trong một giai đoạn, mà bởi năng lực duy trì sự phát triển qua nhiều chu kỳ của nền kinh tế.
BT. KaMy
